AMD Phenom 9600 & ATI Radeon HD 3850

Quadcore voor iedereen

Met de Phenom kan AMD eindelijk weerwerk bieden aan de hegemonie van Intel op de desktop. Maar heeft AMD's eerste quadcore-chip daarvoor wel voldoende spierballen gekweekt? We zoeken het voor u uit en nemen meteen ook de nieuwe GPU’s van ATI/AMD onder de loep.

Sinds de lancering van de Intel Core-microarchitectuur in juni 2006 heeft AMD het niet makkelijk gehad. De Athlon 64 werd bijna meteen gedegradeerd tot budgetprocessor en bovendien was AMD nog volop bezig met het ontwerp van de opvolger van de K8. Intel had dus lange tijd vrij spel en zette het mes nogmaals op AMD's keel met de introductie van de quadcore Kentsfield (in feite twee aan elkaar geplakte dualcores).

Gedeeld L3-cache
Bijna anderhalf jaar later en na enkele maanden uitstel is het dan zover: AMD kan met de Phenom eindelijk de strijd om de desktop aangaan. De Phenom is een monolithische quadcore-chip op basis van het 65 nanometer-productieproces, met als belangrijkste kenmerken een gedeeld L3-cache van 2 MB, een geïntegreerde 1.066 MHz DDR2-geheugencontroller en interconnecties via HyperTransport 3.0. De Phenom verschilt verder in weinig van de eerder gelanceerde Opteron met Barcelona-kern. Belangrijkste verschil is het gebruikte sockettype. De Phenom huist op een Socket AM2+ die pincompatibel is met de Socket AM2. De meeste bestaande AMD-moederborden waren reeds uitgerust voor Socket AM2+ zodat upgraden van de Athlon 64 naar de Phenom geen probleem mag vormen, al zal er hoogstwaarschijnlijk wel een BIOS-update voor nodig zijn. Later volgt er ook een eveneens pincompatibele Socket AM3 met als belangrijkste optie de aansturing van DDR3-geheugen.

Middenklasser
Sinds november zijn de 2,3 GHz Phenom 9600 en de 2,2 GHz Phenom 9500 verkrijgbaar. Beide hebben een TDP (Thermal Design Power) of maximaal verbruik van 95 watt. Als u dit leest, zal er ook een multipliervrije Phenom Black Edition (2,3 GHz) verschijnen die zich richt op overklokkers. Begin 2008 verschijnt dan de Phenom 9700 ten tonele (2,4 GHz), gevolgd door een 2,6 GHz snelle Phenom 9900. Zeker is ook dat er daarna een lijn van high-end Phenom FX-processors zal worden gelanceerd, maar meer details, laat staan kloksnelheden, zijn op het moment van schrijven niet bekend.

TLB-bug
Fronst u ook de wenkbrauwen bij het lezen van de lage kloksnelheden van de Phenom? Toch beloofde AMD hogere startwaarden, ergens tussen 2,6 en 2,8 GHz. Zijn er problemen met het productieproces en verloopt de overgang naar het 65 nm-productieproces toch niet zo vlot? Mogelijk, maar ongetwijfeld heeft veel te maken met de laat ontdekte bug in de Phenom. Bij een gelijktijdige, hoge belasting van alle kernen kan het systeem namelijk crashen. Het fenomeen treedt pas op bij een kloksnelheid van 2,4 GHz en vindt zijn oorzaak in de Translation Lookaside Buffer (TLB) van de L3-cache, die instaat voor de vertaling van virtuele naar fysieke geheugenadressen.